Mom-shaming: Πώς η κριτική μπορεί να πληγώσει μια νέα μητέρα

Έχετε βρεθεί ποτέ σε μια κατάσταση όπου προσφέρετε στο παιδί σας ένα έτοιμο σνακ σε μια συνάντηση για παιχνίδι και μια άλλη μητέρα σας λέει: «Εγώ φτιάχνω πάντα σνακ στο σπίτι, είναι πολύ πιο υγιεινά»; Ή αποφασίζετε να ταΐσετε το μωρό σας με μπιμπερό και κάποιος επιμένει: «Το μητρικό γάλα είναι το καλύτερο, ξέρεις. Το γάλα σε σκόνη δεν είναι το ίδιο».

Αυτές οι στιγμές ανταλλαγής απόψεων μεταξύ μαμάδων μπορεί μερικές φορές να πάρουν μια λιγότερο φιλική τροπή και να μετατραπούν σε «ντροπή», όπου οι άλλες κριτικάρουν την επιλογή μιας μαμάς, νομίζοντας ότι ξέρουν καλύτερα τις ανάγκες του παιδιού.

Πολλοί από εμάς το κάνουμε αυτό χωρίς να το θέλουμε, χωρίς να συνειδητοποιούμε πόσο μπορεί να πληγώσει. Το 60% των μαμάδων έχουν νιώσει αυτό το συναίσθημα όταν βρίσκονται με άλλες μαμάδες. Αυτά τα καθημερινά σχόλια, μαζί με τις ορμονικές αλλαγές και τις προκλήσεις της μητρότητας, μπορούν να κάνουν τις νέες μαμάδες να αισθάνονται ανασφαλείς, επηρεάζοντας την ψυχική τους υγεία.

«Το mom-shaming είναι κάτι που αναγνωρίζουν όλες οι μαμάδες. Είναι ιδιαίτερα δύσκολο όταν μας κριτικάρουν για πράγματα που μας έρχονται φυσικά, όπως οι επιλογές μας ως γονείς», εξηγεί η Γουέντι Ντέιβις, πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος της Postpartum Support International. Προσθέτει: «Η ντροπή είναι μια έντονη αντίδραση, όπως το bullying. Το να απορρίπτουμε τους ανθρώπους ως «υπερβολικά ευαίσθητους» μόνο επιδεινώνει αυτές τις τακτικές bullying. Είναι σημαντικό να αντιμετωπίσουμε το mom-shaming για να σταματήσουμε να ενθαρρύνουμε τέτοιου είδους συμπεριφορές».

Τι είναι το mom-shaming

Όπως κάθε μωρό είναι μοναδικό, έτσι και η ανατροφή των παιδιών. Ο καθένας μεγαλώνει το παιδί του με διαφορετικό τρόπο και δεν υπάρχει μια ενιαία προσέγγιση που να ταιριάζει σε όλους. «Το mom-shaming συμβαίνει όταν οι μητέρες συγκρίνουν τον εαυτό τους με άλλες για να επικυρώσουν τις αποφάσεις τους».

«Αν κριτικάρουν όσους κάνουν τα πράγματα διαφορετικά, αυτό ενισχύει την πεποίθησή τους ότι ο δικός τους τρόπος είναι ο «σωστός» και «ορθός» τρόπος», εξηγεί η Μαίρη Κάθριν Σταρ, η καλλιτέχνιδα πίσω από το @m0mlife_comics.

Με 300.000 ακόλουθους, η Σταρ μοιράζεται τα σκαμπανεβάσματα της μητρότητας στο Instagram, κερδίζοντας γέλια και συμπάθεια. Ως μητέρα δύο παιδιών, δεν είναι άγνωστη στο φαινόμενο του «mom-shaming».

«Τα σχόλια του «mom-shaming» που με ενοχλούν περισσότερο είναι αυτά που αμφισβητούν την αγάπη μου για τα παιδιά μου, επειδή η δουλειά μου επικεντρώνεται στις προκλήσεις του να είσαι μητέρα και η πλειοψηφία των ακολούθων μου είναι μητέρες που το καταλαβαίνουν. Δεν ξοδεύω πολύ χρόνο για να συμπεριλάβω δηλώσεις σχετικά με το πόσο αγαπώ τα παιδιά μου, γιατί, μεταξύ μας των μαμάδων, αυτό είναι δεδομένο.

Όταν λοιπόν λαμβάνω σχόλια όπως «Αν μισείς τόσο πολύ τα παιδιά σου, γιατί τα έκανες;» ή «Εγώ δεν θα έλεγα ποτέ κάτι τέτοιο, γιατί αγαπώ πραγματικά τα παιδιά μου» ή ακόμα και «Η ιστορία σου με κάνει να δικαιολογώ ακόμα περισσότερο την απόφασή μου να μην κάνω παιδιά», αυτό με πονάει. Το πρόβλημα μου είναι οι κοινωνικές προσδοκίες από τις μητέρες και το ψυχικό βάρος της μητρότητας», σημειώνει η Σταρ.

Η Πέισενς Ράιλι, πιστοποιημένη θεραπεύτρια περιγεννητικής ψυχικής υγείας στο WHOA MAMA και διευθύντρια επικοινωνίας στο Perinatal Mental Health Alliance for People of Color, λέει ότι το mom-shaming είναι διαφορετικό για τον καθένα, ανάλογα με το πώς αισθάνεται.

«Για τις μαμάδες με τις οποίες μιλάω, συνήθως συμβαίνει όταν οι άνθρωποι λένε πράγματα που τις κάνουν να αισθάνονται ανασφαλείς, ανεπαρκείς ή «κακές» μαμάδες. Μπορεί να αφορά οτιδήποτε, όπως τον τρόπο που ταΐζουν το μωρό τους, τη δουλειά τους, τον τρόπο που επιβάλλουν πειθαρχία, τι διδάσκουν στο παιδί τους ή ακόμα και το πόσο καθαρό είναι το σπίτι τους. Οι μητέρες μπορεί επίσης να δέχονται σχόλια για τον τρόπο που δείχνουν αγάπη στο παιδί τους, όπως αγκαλιές ή φιλιά», εξηγεί η Ράιλι.

Το mom-shaming είναι πραγματικό πρόβλημα ή απλή κριτική;

Σύμφωνα με το Vogue.sg, μια μελέτη του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν διαπίστωσε ότι έξι στις δέκα μητέρες έχουν κριθεί για τον τρόπο που ανατρέφουν τα παιδιά τους, κυρίως από μέλη της οικογένειάς τους. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι οι μητέρες μιλάνε πολύ με τις οικογένειές τους ή μπορεί να αισθάνονται ότι η κριτική της οικογένειας πονάει περισσότερο.

«Δεδομένου ότι το mom-shaming μπορεί να πάρει πολλές διαφορετικές μορφές, υπάρχουν στιγμές που τα μέλη της οικογένειας, οι φίλοι και οι άνθρωποι της κοινότητάς μας, μας ντροπιάζουν χωρίς να το θέλουν. Μια συζήτηση με έναν φίλο μπορεί να αλλάξει δραστικά όταν ακούτε «Ω, νόμιζα ότι θα θήλαζες» αφού βγάζετε ένα μπιμπερό ή όταν μια ηλικιωμένη γυναίκα σας λέει «Καλύτερα να βάλεις καπέλο στο μωρό» καθώς βιάζεσαι να μπεις στο σούπερ μάρκετ ή όταν η ξαδέρφη σου λέει «Η κόρη μου ξέρει ήδη να γράφει το όνομά της» ενώ το δικό σου παιδί δυσκολεύεται με το γράψιμο», λέει η Ράιλι.

Από την πλευρά της, η Σταρ προσθέτει: «Έχω φτιάξει ένα ολόκληρο κόμικ για αυτό, αλλά για μένα, το πιο ύπουλο στο mom-shaming είναι ότι μπορεί εύκολα να μεταμφιεστεί σε ενδιαφέρον ή ακόμα και βοήθεια. Για παράδειγμα, μερικοί άνθρωποι το εμφανίζουν ως ενδιαφέρον για το παιδί».

Ενώ το 67% των μητέρων λέει ότι η κριτική τις έκανε να νιώθουν πιο σίγουρες για τις επιλογές τους ως γονείς, το 42% λέει ότι η κριτική τις έκανε να νιώθουν ανασφάλεια για τις επιλογές τους ως γονείς.

Ποιοι είναι πιο ευάλωτοι σε αυτό

Για τις νέες μητέρες, ειδικά εκείνες που βιώνουν τη μητρότητα για πρώτη φορά, υπάρχει κίνδυνος ψυχικών προβλημάτων και άγχους μετά τον τοκετό. Έρευνες δείχνουν ότι η υποστήριξη από φίλους και συγγενείς είναι ζωτικής σημασίας κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.

«Η εγκυμοσύνη, ο τοκετός και η πρώιμη μητρότητα επιφέρουν σημαντικές σωματικές, συναισθηματικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές αλλαγές στις γυναίκες», τονίζει η Δρ Νίρα Τσαουντχάρι από το Τμήμα Ψυχικής Υγείας και Χρήσης Ουσιών του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Σύμφωνα με την ίδια, «είναι σημαντικό για τις γυναίκες να μπορούν να αναπτύξουν ένα αίσθημα αυτοπεποίθησης και ικανότητας ως μητέρες, καθώς και να είναι σε θέση να προσαρμοστούν στις πολλές αλλαγές που συμβαίνουν στην περίοδο μετά τον τοκετό».

Ωστόσο, το mom-shaming μπορεί να θέσει σε κίνδυνο αυτό το αίσθημα, προσθέτοντας αδικαιολόγητο άγχος και εμποδίζοντας τις γυναίκες να αισθάνονται αυτοπεποίθηση ως νέες μητέρες. Η Δρ Τσαουντχάρι τονίζει τη σημασία της ψυχικής υγείας κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου: «Είναι επίσης ζωτικής σημασίας για τις γυναίκες να έχουν πρόσβαση σε ένα ευρύ φάσμα υποστήριξης κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, του τοκετού και της μεταγεννητικής περιόδου, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών που υποστηρίζουν την ψυχική υγεία των νέων μητέρων».

Ποιες είναι οι μακροχρόνιες επιπτώσεις του στην ψυχική υγεία

Το mom-shaming μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την ψυχική ευεξία μιας νέας μητέρας, οδηγώντας σε αυξημένο άγχος, ανησυχία και μειωμένη αυτοεκτίμηση. Η κριτική και η καταδίκη μπορεί ακόμη και να την κάνουν να θέλει να αποφύγει τις κοινωνικές συναναστροφές. Αυτό επιβεβαιώνεται από έρευνες, καθώς το 50% των μητέρων δηλώνουν ότι αποφεύγουν ορισμένα άτομα που είναι υπερβολικά επικριτικά. Εάν αυτό παραμείνει ανεξέλεγκτο, χωρίς υποστήριξη ή κατανόηση, οι έρευνες δείχνουν ότι μπορεί να οδηγήσει σε επιδείνωση της κατάστασης και σε επιλόχεια κατάθλιψη.

«Πολλές μητέρες ήδη αγωνίζονται με την αβεβαιότητα σχετικά με τις επιλογές, τις συνθήκες και την ταυτότητά τους. Τα συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους, όπως η αμφιβολία για τον εαυτό τους, οι εναλλαγές της διάθεσης και τα οδυνηρά συναισθήματα, μεγεθύνουν την επίδραση του mom-shaming», λέει η Ντέιβις.

Πώς να σταματήσουμε το mom-shaming

«Συχνά, οι μητέρες τείνουν να παίρνουν προσωπικά τα σχόλια των άλλων αντί να εκφράζουν τα συναισθήματά τους. Ακόμα και αν τα σχόλια γίνονται με καλή πρόθεση, το να δέχεσαι τέτοιες αρνητικές παρατηρήσεις μπορεί να φθείρει την αυτοπεποίθηση μιας μητέρας με την πάροδο του χρόνου και γι' αυτό ενθαρρύνω τις μητέρες να αναπτύξουν αυτογνωσία και να επικοινωνούν τα όριά τους», λέει ο Δρ Όλιβερ Σέντερμαν, πιστοποιημένος κλινικός ψυχολόγος και κλινικός αντιπρόεδρος της Intellect, μιας σύγχρονης εταιρείας τεχνολογίας ψυχικής υγείας με έδρα τη Σιγκαπούρη.

Ανάπτυξη αυτογνωσίας

«Η ανάπτυξη αυτογνωσίας σημαίνει να αναλογιστεί κανείς τις δικές του αξίες, πεποιθήσεις και στόχους ως γονέας και να παραμείνει σίγουρος για τις επιλογές του. Η ύπαρξη μιας τόσο σταθερής βάσης μπορεί να βοηθήσει τις μητέρες να αναγνωρίσουν ότι η αξία τους ως μητέρες προέρχεται από μέσα τους και όχι από εξωτερικές κρίσεις και αυτό τους επιτρέπει να διακρίνουν μεταξύ εποικοδομητικών σχολίων και αβάσιμων κριτικών από άλλους.

Εάν ο σύντροφος μπορεί να συμμετάσχει σε αυτό συζητώντας και συμφωνώντας σε τέτοιες αξίες, μπορεί να αποτελέσει μια μεγάλη πηγή ενθάρρυνσης και μια τέτοια συναισθηματική υποστήριξη μπορεί να βοηθήσει στην άμβλυνση ορισμένων από τις επιπτώσεις του mom-shaming», συμβουλεύει ο ίδιος.

Θέστε σαφή όρια

Προσθέτει: «Είναι επίσης σημαντικό να θέσετε σαφή όρια σε όσους προσφέρουν ανεπιθύμητες συμβουλές ή κριτική, είτε πρόκειται για φίλους, συγγενείς ή άλλους γονείς. Με ευγένεια αλλά και αποφασιστικότητα, εκφράστε την ανάγκη σας για υποστήριξη και όχι για κριτική και ενημερώστε τους ότι, αν και εκτιμάτε τις απόψεις τους, είστε σίγουροι για τις αποφάσεις σας ως γονείς. Ο καθορισμός ορίων μπορεί να περιλαμβάνει την ανακατεύθυνση των συζητήσεων, την αλλαγή θέματος ή ακόμη και τη δημιουργία απόστασης με άτομα που ασχολούνται συνεχώς με το mom-shaming».

Πώς να υποστηρίξετε τις μαμάδες

Αν είστε από τους ανθρώπους που τους αρέσει να δίνουν συμβουλές ελεύθερα - μια ακούσια μορφή mοm-shaming - απλά προσέξτε τον τρόπο που λέτε τα πράγματα. Ο τρόπος που εκφραζόμαστε έχει μεγάλη σημασία. Διατηρώντας μια θετική και υποστηρικτική στάση στις συζητήσεις μας, οι γονείς αισθάνονται ενθάρρυνση αντί για κριτική.

Τέλος, θυμηθείτε ότι υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τρόποι να είστε γονείς και να μεγαλώσετε εξαιρετικά παιδιά. Όταν αρχίσουμε να το αντιλαμβανόμαστε αυτό, μπορούμε να μάθουμε να σταματάμε να ντροπιάζουμε τους άλλους.